Fondöten aslında neyi örter?
Fondöten cildin kendisini değiştirmez, cildin ışığı nasıl yansıttığını değiştirir. İçindeki renk pigmentleri lekeyi ve kızarıklığı örter, göz eşit bir renk görür. Gözeneklere ve ince çizgilere yerleşerek yüzeyi düzleştirir, ışık daha yumuşak yansır. Yağlı ciltte parlamayı keser, kuru ciltte sağlıklı bir ışıltıyı taklit eder. Ama akşam yüzünüzü yıkadığınızda örttüğü her şey tekrar ortaya çıkar ve ertesi sabah yeniden başlarsınız.
Cilt tonu eşitsizliği neden oluşur?
Asıl neden güneş. Cilt güneşten korunmak için kendi koruyucusunu, yani pigmenti üretir. Bronzlaşmak dediğimiz şey bu. Her yaz bu pigmentin bir kısmı temizlenemez ve yüzeyin hemen altında birikir. Birikim yüzün her yerinde aynı olmadığı için renk eşit dağılmaz. Geçmiş sivilce izleri de tonu bozabilir.
Buna yaşla gelen iki değişiklik eklenir. Hücre yenilenmesi yavaşlar ve yüzeyde ölü hücreler birikir. Cilt nemini de daha zor tutar. Pürüzlü ve nemsiz bir yüzey, ton eşit olsa bile ışığı eşit yansıtamaz.
Uyuyan lekeler nedir?
Uyuyan lekeler normal ışıkta görünmeyen, ultraviyole fotoğrafta ortaya çıkan pigment birikimleridir. Muayenede UV fotoğraf çekildiğinde, aynada oldukça düzgün görünen bir yanakta sayısız küçük birikim görmek çoğu zaman şaşırtıcı olur.
Bunu bir bardağa benzetebiliriz. Her yaz bardağa biraz daha pigment eklenir, ama bardak dolana kadar dışarıdan bir şey görünmez. Bir gün bardak taşar ve altta biriken pigment leke olarak yüzeye çıkar.
Ton eşitsizliği neden yorgun ve mat gösterir?
Sağlıklı cilt ışığı her noktasından eşit yansıtır, parlak ve canlı görünmesi bundandır. Pigment yer yer birikince ışık da düzensiz yansır ve yüz matlaşır. 170 kadının yanak fotoğraflarıyla yapılan bir çalışmada, rengi daha eşit dağılan ciltler daha genç ve daha sağlıklı algılandı.¹ Aynı yüzün yalnızca renk dağılımının dijital olarak değiştirildiği başka bir çalışmada da renk eşitlendiğinde yüz daha sağlıklı bulundu.²
Lazer tonlama ne yapar?
Q-switched Nd:YAG lazer çok kısa atımlarla doğrudan pigmenti hedef alır. Atımlar o kadar kısadır ki enerji çevredeki dokuya yayılmadan pigmentte yoğunlaşır. Tonlamada düşük enerjiyle yüzün tamamı taranır. Amaç rengi bir bütün olarak eşitlemektir. Cilt soyulmaz. Hafif bir kızarıklık olabilir, çoğu zaman aynı gün geçer.³
Fotobooster nedir, tonlamaya ne katar?
Fotobooster, lazerden hemen önce yüze sürülen ve lazerin enerjisiyle çalışan ince bir katmandır. Kendi başına bir şey yapmaz, lazer ışığıyla buluşunca çalışmaya başlar. Kullandığımız formülde mikro altın ve siyah elmas parçacıkları var. Bunların yanında traneksamik asit, arbutin ve niasinamid de bulunuyor.⁵
Elmas parçacıklar lazerin enerjisini alınca yüzeyde saçılır ve bu sırada ölü hücreleri nazikçe kaldırır. Bunun iki ayrı faydası vardır:
- Yüzey pürüzsüzleşir. Seanstan çıkarken fark edilen parlaklık büyük ölçüde buradan gelir.
- Ölü hücre katmanı lazer ışınının önünde bir perde gibi durmaz, böylece lazer alttaki pigmente daha kolay ulaşır.
Altın parçacıklar lazerle ısınır. Bu ısının cildin alt katmanlarını uyarması amaçlanır.
Leke karşıtı içerikler pigment üretimini farklı noktalardan yavaşlatır. Yani evde kullanılan içeriklerin bir kısmı lazer seansında da cilde ulaşır.
Seanslar nasıl planlanır?
Seanslar 2–3 haftada bir yapılır, en az 4 seans planlanır. Kaç seans gerektiği cildin yanıtına göre değişir ve değişim yavaş yavaş gelir. Bunun için en uygun dönem kış aylarıdır, çünkü güneş maruziyeti azdır.
Evde ne yapabilirsiniz?
Pigment üretimi hiç durmaz. Klinikte azaltılan pigmenti korumanın yolu evdeki bakımdır.
- Cysteamine pigment üretimini birkaç ayrı noktadan baskılar: pigment yapan enzimleri yavaşlatır, yapım için gereken demir ve bakırı bağlar, üretimi daha açık renkli pigmente kaydırır. Melazmada yapılan kontrollü çalışmalarda dört aylık kullanımla plaseboya göre anlamlı düzelme sağladı ve hidrokinonla benzer etki gösterdi.⁶ Gece boyunca ciltte bırakılmaz; belirli bir süre sürülüp yıkanır. İlk haftalarda kızarıklık ve batma olabilir.
- Traneksamik asit güneşin ve hormonların pigment hücrelerine gönderdiği uyarıyı baskılar. Cilde sürülen formunun etkisi yavaş gelir.⁷
- C vitamini güneşin ciltte yarattığı hasara karşı korumayı destekler ve pigment üretimini baskılar.⁸
- Kojik asit ve alfa arbutin pigment yapan enzimi yavaşlatır. Tek başlarına kanıtları sınırlıdır, birlikte kullanıldıklarında değerlidirler.⁸
Hangisinin, ne kadar süreyle kullanılacağı cildinize göre belirlenir. Rastgele seçilmiş bir leke kremi aynı işi görmez.
Güneş koruyucu neden asıl tedavi?
Lazerle hafifletilen lekeyi güneş mutlaka geri getirir. Bu yüzden:
Kışın da dahil her gün 50 SPF, geniş spektrumlu bir güneş koruyucu kullanın.
Yüzün her yarısına bir parmak boyu sürün. Koruma faktörü bu miktara göre hesaplanır; gerçek hayatta çoğu kişi gereken miktarın yarısından azını sürüyor.⁹
Dışarıdayken iki saatte bir yenileyin.
Pigmenti yalnızca güneş ışınları değil, görünür ışık da uyarır. Renkli güneş koruyuculardaki demir oksit buna karşı da korur ve tonu hafifçe eşitler.⁸ Düzenli güneş koruyucu kullananlarda cilt yaşlanmasının yavaşladığını gösteren randomize bir çalışma da var.¹⁰
Sık sorulan sorular
İlk seansta fark eder mi?
Seanstan çıkarken cilt daha pürüzsüz ve parlak görünebilir. Bu daha çok yüzeyin yenilenmesinden gelir. Tonun eşitlenmesi birkaç seans sürer.
Canım yanar mı?
İşlem genellikle iyi tolere edilir. Lazer geçerken hafif bir sıcaklık ve batma hissedilebilir. Sonrasında yüzde hafif bir kızarıklık olur. Melazmalı hastalarla yapılan çalışmada bu kızarıklık herkeste bir gün içinde kendiliğinden geçti.⁵
Seanstan sonra işe dönebilir miyim?
Çoğu zaman aynı gün dönebilirsiniz, çünkü cilt soyulmaz ve kabuk bağlamaz. Makyajı ne zaman yapabileceğinizi seans sonunda cildinize bakarak söylüyoruz.
Karbon peelingden farkı ne?
İkisi de lazerden önce sürülen ve lazer ışığıyla çalışan katmanlar. Karbon peeling fotoboostera göre yüzeyde kaldığı için etkisi daha kısıtlı kalır. Karbon peelingde karbon parçacıkları lazerle parçalanırken bir duman çıkabilir. Altın ve elmas ise kimyasal olarak etkisiz malzemelerdir ve parçalanmadıkları düşünülür. Ayrıca fotobooster katmanında leke karşıtı içerikler de vardır.⁵
Melazmam var, bu yöntem bana uygun mu?
Lazer tonlama melazmada da kullanılır. Altın ve elmaslı fotoboosterla yapılan ilk çalışma da melazmalı hastalarla yapıldı.⁵ Ancak melazma güneşin yanında hormonlar ve ısıyla da tetiklenir, bu yüzden daha inatçıdır. Tedavisi daha uzun sürer ve evdeki bakım daha da önem kazanır.
Yazar: Dr. Sadiye Kuş
Kaynaklar
Matts PJ, Fink B, Grammer K, Burquest M. Color homogeneity and visual perception of age, health, and attractiveness of female facial skin. J Am Acad Dermatol 2007;57(6):977-84. doi:10.1016/j.jaad.2007.07.040
Samson N, Fink B, Matts P. J Cosmet Dermatol 2011;10(1):78-84. doi:10.1111/j.1473-2165.2010.00538.x
Munavalli GS, Leight-Dunn H. J Clin Med 2024. doi:10.3390/jcm13051380
Wong Y et al. Hypopigmentation induced by frequent low-fluence, large-spot-size QS Nd:YAG laser treatments. Ann Dermatol 2015;27(6):751. doi:10.5021/ad.2015.27.6.751
Hong JY, Han HS, Park KY. A pilot study on the use of topical gold and diamond suspension combined with 1,064 nm picosecond Nd:YAG laser for the treatment of facial melasma. Ann Dermatol 2026;38(1):27-32. doi:10.5021/ad.25.083
Mawu FO, Christopher PM. Arch Dermatol Res 2025;317:117. doi:10.1007/s00403-024-03571-3
Liang R et al. J Cosmet Dermatol 2023. doi:10.1111/jocd.16104
Armour K. Cosmeceuticals to address cutaneous photoageing. Opin Prog Cosmet Dermatol 2022;2(1):8-12.
Petersen B, Wulf HC. Application of sunscreen: theory and reality. Photodermatol Photoimmunol Photomed 2014. doi:10.1111/phpp.12099
Hughes MC et al. Ann Intern Med 2013;158(11):781-90. doi:10.7326/0003-4819-158-11-201306040-00002
