Cildim pürüzsüz görünüyor. Gerçekten bir sorun var mı?
Çoğu zaman, aynada görülen bir sorun yok. Ancak ultraviyole ışıkla çekilen bir fotoğraf, aynanın göstermediğini gösterir.
Bana ilk kez gelen hastalarımla cilt analiz cihazında ultraviyole ışıkla çekilen fotoğraflarına birlikte bakıyoruz. Otuzlu yaşlarda, dışarıdan pürüzsüz ve aydınlık görünen pek çok yüzde, yanaklara ve alna serpilmiş küçük lekeler ortaya çıkar. Henüz yüzeyde değiller. Ben bunlara cildin altında uyuyan lekeler diyorum.
Neden oradalar? Güneşe her çıktığımızda zavallı derimiz kendini korumaya çalışır ve kendi güneş koruyucusunu, yani pigment üretir. Biz bu koyulaşmayı bronzluk diye seviyoruz. Ancak bronzluk bir hoşluk değil, güneş hasarının göstergesi. Zamanla bu pigment uzaklaştırılamaz ve üst üste birikmeye başlar.
Bu lekeler ne zaman görünür olur?
Bunu yavaş yavaş dolan bir bardağa benzetiyorum. Her yıl aldığımız güneş, o bardağa damla damla su eklemek gibi. Bardak yavaş yavaş dolarken cilt tonunda düzensizlik ve donukluk başlar; cilt ışığı eskisi gibi yansıtamaz. Bir gün bardak taşar ve lekeler görünür olur.
Kırklı yaşlarda “bu lekeler birden çıktı” denilen şey aslında birden çıkmıyor. Yıllardır birikiyordu.
Yaşlanmanın ne kadarı elimizde?
Göründüğünden fazlası. Yaşlanmanın bir kısmı hücrelerimizin içine yazılı ve onu değiştiremeyiz. Örneğin derimizdeki kolajen, yetişkinlik boyunca her yıl yaklaşık yüzde bir azalıyor.¹
Ancak yüzümüzde gördüğümüz değişikliklerin büyük kısmı dış etkenlerden, en çok da güneşten geliyor.² Lekeler, cilt tonu eşitsizliği, kırışıklıkların bir kısmı ve donuk, mat görünüm bunların başında. İyi haber şu ki dış etkenler bizim kontrolümüzde.
Bunu gösteren en güçlü çalışmalardan biri Avustralya’dan. Yaklaşık 900 yetişkin rastgele iki gruba ayrıldı: bir grup her gün güneş koruyucu sürdü, diğeri canı istedikçe. 4,5 yılın sonunda, her gün sürenlerin cildinde ölçülebilir bir yaşlanma artışı görülmedi; düzensiz kullananlara göre yaşlanma daha azdı.³
Neden özellikle 30'lar?
Çünkü kaybetmeden korumak, kaybettikten sonra geri getirmekten çok daha kolay. Kırışıklık yerleştikten, lekeler yüzeye çıktıktan sonra da elbette işlemlerle yapabileceklerimiz var. Ancak onları tamamen silemiyoruz ve bir oranda geri gelebiliyorlar.
İkinci neden derinin kendisinde. Kolajeni üreten hücreler, yani fibroblastlar, yaşla birlikte hem daha az kolajen üretiyor hem de çevrelerinden daha az uyarı alıyor.⁴ Bu yüzden “yaşlanma eğrisini erken yakalamak” fikri önemli: fibroblastları henüz iyi çalışırken desteklemek. Klinik gözlemler, genç ciltte cildi uyaran işlemlere yanıtın daha hızlı geldiğini ve daha uzun sürdüğünü düşündürüyor.⁵
Başlamak ne demek?
Başlamak, hemen bir işlem yaptırmak demek değil. Temeli dört şey oluşturuyor.
- Doğru güneş koruması. Güneş koruyucuların koruma değeri, belirli bir miktar sürüldüğü varsayılarak hesaplanıyor. Yüz için bu, iki parmak boyu demek: bir parmak yüzün bir yarısına, bir parmak diğer yarısına. Dışarıdayken iki saatte bir yenileyin; terlediyseniz ya da yüzdüyseniz iki saati beklemeyin. Bir de şu var: 11 ile 16 arası sahilde o ince şemsiyenin altında oturmak korunmak sayılmaz. Kumdan, denizden yansıyan ışık sizi bulur.
- Sade ama düzenli bir bakım. Nazik bir temizleyici ve iyi bir nemlendirici çoğu zaman yeterli. İhtiyaca göre gece retinol, gündüz C vitamini gibi bir antioksidan eklenebilir. Retinole yeni başlıyorsanız yaz yerine sonbaharı tercih edin.
- Sigara. İçiyorsanız mutlaka bırakın. Tek yumurta ikizleriyle yapılan bir çalışmada, ikizlerden hangisi daha uzun süre sigara içtiyse o daha yaşlı görünüyordu.⁶
- İşlemler, gerekirse ve yavaş yavaş. Bunu bir sonraki başlıkta açıyorum.
30'lu yaşlarda hangi işlemler uygulanabilir?
Bu yaşta amaç düzeltmek değil, cildi beslemek ve uyarmak. Seçenekler şunlar:
Nem aşısı: Çapraz bağlı hyalüronik asitle derinin içine nem desteği.
Aminoterapi: Amino asitlerle hyalüronik asidi bir araya getiren, cildin kendini yenilemesini desteklemeyi amaçlayan enjeksiyonlar.
Polinükleotidler (somon DNA): Yine cildin kendi yenilenme sürecini desteklemek için.
Nazik lazer peeling: Çok yüzeysel uygulanan fraksiyonel CO2 lazerle yüzey pürüzlülüğü ve ışıltı için.
Cilt tonunu eşitlemek için lazerler: Ton eşitsizliği daha yeni başlamışken, örneğin Q-switched Nd:YAG lazerle erken müdahale.
Önleyici botulinum toksini: Mimik çizgileri yerleşmeden, yüzün ifadesini değiştirmeyecek dozda.
Hepsi herkese gerekmez. Hangisinin, ne zaman gerektiğine muayene sonrası karar veriyor ve bir yol haritası çıkarıyoruz. Bazen muayenenin sonunda önerim yalnızca bir güneş koruyucu ve bir retinol oluyor. Bugün ne kadar az işlem yaparsak, gelecek için o kadar iyi.
Yazar: Dr. Sadiye Kuş
Kaynaklar
- Shuster S, Black MM, McVitie E. The influence of age and sex on skin thickness, skin collagen and density. Br J Dermatol. 1975;93(6):639–643.
- Flament F, Bazin R, Laquieze S, et al. Effect of the sun on visible clinical signs of aging in Caucasian skin. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2013;6:221–232.
- Hughes MCB, Williams GM, Baker P, Green AC. Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial. Ann Intern Med. 2013;158(11):781–790.
- Varani J, Dame MK, Rittie L, et al. Decreased collagen production in chronologically aged skin. Am J Pathol. 2006;168(6):1861–1868.
- Voropai D, Kroeskop A. Catching the aging curve early. J Cosmet Dermatol. 2023;22(Suppl 1):28–31.
- Guyuron B, Rowe DJ, Weinfeld AB, et al. Factors contributing to the facial aging of identical twins. Plast Reconstr Surg. 2009;123(4):1321–1331.
- Godar DE, Urbach F, Gasparro FP, van der Leun JC. UV doses of young adults. Photochem Photobiol. 2003;77(4):453–457.
- Rivkin A, Binder WJ. Long-term effects of onabotulinumtoxinA on facial lines: a 19-year experience of identical twins. Dermatol Surg. 2015;41(Suppl 1):S64–S66.
